Trang chủ

Giới thiệu

Ý kiến khách hàng

Sản phẩm

Liên hệ

Thông tin hoạt động
Giấy phép Pháp lý
Dinh dưỡng
Gardening guides
Hỏi và đáp
Tìm kiếm
Văn bản
Mô hình Lúa tại Viện Cây lương thực - Vĩnh Quỳnh - Thanh Trì - Hà Nội
Giấy phép được phép lưu hành toàn quốc của Bộ Nông nghiệp
Công văn của Cục Trồng trọt, Bộ NN và PTNT ngày gửi các Sở NN & PTNT..
Mô hình tham quan
Khu vực sản xuất lúa sử dụng Ước mơ nhà nông dạng rắn tại xã Xuân Hồng, Xuân Trường, Nam ĐỊnh
Mô hình Lúa tại Viện Cây lương thực - Vĩnh Quỳnh - Thanh Trì - Hà Nội
Mô hình Cà chua
Mô hình Hòa lạc
Số lượt truy cập : 613844
Số người trực tuyến : 55
 
 

8 - Tăng sức chịu lạnh của cây trồng

Tăng sức chịu lạnh của cây trồng

 

TS. Đặng Xuân Toàn

Công ty cổ phần Kỹ thuật Môi trường ETC

 

Giới thiệu chung

Nhiệt độ xuống thấp thường làm cho vận chuyển nước, chất dinh dưỡng trong cây bị giảm. Các tế bào trong cây cũng bị ảnh hưởng, đe doạ sự ổn định và hoạt động bình thường của màng tế bào, sinh ra các chất ô xi hoá hoạt tính (reactive oxygen species – ROS) rất có hại và tạo ra một số chất gây độc khác cho cây v.v…, và làm thay đổi một số quá trình sinh lý và sinh hoá trong cây, hậu quả là ảnh hưởng tiêu cực tới sự phát triển của cây trồng.

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào mức độ lạnh và thời gian kéo dài nhiệt độ thấp. Khi nhiệt độ >0oC và < 20oC, cây trồng bắt đầu chịu lạnh, còn nhiệt < 0oC thì cây đã bị ảnh hưởng của băng giá. Cây trồng ở nước ta chủ yếu bị ảnh hưởng do trời lạnh, nhiều loại cây trồng rất nhạy cảm với thời tiết lạnh như lúa, ngô, đỗ tương, bông và cà chua, nhưng các cây trồng này lại gần như không có khả năng thích nghi với sự thay đổi của nhiệt độ xuống thấp này.

Cho tới nay đã có nhiều nghiên cứu tập trung làm rõ cơ chế chịu lạnh và băng giá của cây trồng để tìm giải pháp hạn chế ảnh hưởng của nhiệt độ thấp tới sự phát triển của cây. Các nghiên cứu tập trung vào tác động của thời tiết lạnh tới biểu hiện gen (gene expression), sự hình thành các chất hữu cơ hoà tan tương thích trong cây (compatible organic solutes), đường, axít amin, quá trình tổng hợp và biến đổi trong cây v.v… từ đó xác định được các đối tượng cần thiết phải tác động để cây có thể phát triển bình thường trong điều kiện giá lạnh.

Cơ chế làm tăng sức chịu lạnh

Khi cây bị lạnh, để thích nghi cây thường có sự thay đổi các chất bên trong tế bào như đường hoà tan (sucorose, raffinose...), polyamines, glycine betaine, axít amin, axít hữu cơ. Người ta cũng nhận thấy rằng nếu phun các chất  này vào cây thì nó có khả năng bảo vệ được màng tế bào và một số cơ quan khác với lạnh giá và nó đã trở thành các chất bổ sung cho cây trước hoặc sau khi cây bị giá lạnh. Tuy nhiên, cho tới nay chúng ta vẫn chưa biết nồng độ bao nhiêu thì đủ nhưng nồng độ các chất này sẽ tăng lên khi cây bị lạnh do cây trồng tự tổng hợp được. Ngoài việc nhận thấy có các chất hoà tan hình thành đáng kể trong cây khi thời tiết lạnh người ta còn nhận thấy sự thay đổi đáng kể một số các gen của cây.

Có hai cơ chế chính để làm tăng khả năng chịu lạnh của cây:

1.                  Các chất hoà tan tham gia vào truyền tín hiệu và hình thành các chất làm cây có thể thích nghi với giá lạnh, các chất đó là: sucorose, raffinose, polyamines, glycine betaine, axít amin, axít hữu cơ, ethylene- ET, salycilic axít - SA

2.                  Tăng khả năng chịu lạnh của cây bằng cách tự điều chỉnh các gen cảm ứng (cold responsive genes – COR). Gen chịu lạnh được chú trọng sớm nhất là gen COR15a.

Ngoài ra, các nhà nghiên cứu cũng đã xác định được cơ quan tiếp nhận thông tin lạnh đầu tiên của cây là màng tế bào và chất truyền tín hiệu cơ bản là can xi và chất truyền tín hiệu thứ cấp là ABA (abcisic axít).

Các chất tự vệ của cây khi nhiệt độ xuống thấp

Các công trình nghiên cứu đã đi đến xác định được các chất phổ biến làm tăng khả năng thích nghi với lạnh giá của cây là:

-          Polyamin (PAs): các PAs tham gia vào quá trình thích nghi (cold acclimation) là putrescine, spermidine, spermine. Các PAs  này thường tích tụ nhiều khi cây bị lạnh. Vai trò chính của nó là làm ổn định, bảo vệ màng tế bào nếu phun các amin này từ bên ngoài vào sẽ làm tăng khả năng thích nghi với giá lạnh của cây trồng. Nếu như xử lý hạt giống bằng các polyamin, không những tốt cho hạt giống phát triển mà còn làm tăng khả năng tự vệ của cây trước sự thay đổi của thời tiết.

-          Đường hoà tan: từ đầu những năm 2000, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy rõ sự xuất hiện của nhiều loại đường hoà tan tích tụ trong cây khi cây bị lạnh như sacrose, glucose, fructose, raffinose và chúng đều có vai trò quan trọng trong bảo vệ màng tế bào,, điều chỉnh quá trình chuyển hoá để cây phát triển.

-          Glycinebetaine (GB): GB là chất hữu cơ rất dễ hoà tan trong nước và không độc ngay cả ở nồng độ cao. GB tích tụ nhiều nhất trong lá cây. GB được tổng hợp trong lá từ chất dẫn xuất là axít amin glycine hoặc serine và choline. Vì có nhiều trong lá cây cho nên vai trò hàng đầu của GB là bảo vệ màng tế bào của lá. Không phải cây nào cũng tổng hợp được GB, ví dụ như cây lúa không tổng hợp được GB cho nên thường bị thiếu, không đủ để tự vệ. GB được sản xuất từ củ cải đường và được cấp cho cây bằng cách phun qua lá.. Glycine có nhiều trong da động vật, da cá.

-          Axít amin: Proline, arginine, glycine, orthinine: Proline là axít amin phổ biến trong cây trồng và khi cây bị tác động của ngoại cảnh thường thấy proline xuất hiện với nồng độ khá cao. Được biết đến như chất tự vệ cơ bản của cây trồng,  proline còn tham gia vào quá trình làm ổn định cấu trúc của các protein và màng tế bào và là chất có khả năng quét dọn các gốc tự do (radical) trong cây. Proline trong cây trồng được tổng hợp từ L-glutamic axít. Lượng proline trong cây đóng vai trò rất quan trọng vào thời kỳ nhiệt độ thấp. Lượng này phụ thuộc vào hệ thống tín hiệu trong cây và khả năng sản sinh proline của cây. Do vai trò đặc biệt của proline cho nên giải pháp cung cấp trực tiếp proline bằng cách phun qua lá là giải pháp hay được lựa chọn. Proline có nhiều trong da động vật và da cá. Glycine tham gia vào quá trình tổng hợp proline, GB và polyamin. Orthonine và arginine tham gia vào quá trình tổng hợp putrescine sau đó là spermidine, spermine . Người ta cũng đã nhận thấy rằng còn có một số axít amin khác cũng tăng lên khi cây bị lạnh như alanine, valine, leucine, isoleucine, tyrocine, phenylalanine và các axít amin này cũng trở thành các chất làm tăng khả năng thích nghi với nhiệt độ thấp của cây trồng.

-          Ca++: Can xi trước hết được xác định là chất truyền tín hiệu trong cây, thứ hai là từ lâu người ta đã biết can xi đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo thành độ cứng vững và dẻo dai của thành tế bào, giữ gìn các lớp mỡ và bảo vệ sự toàn vẹn cấu trúc của màng tế bào và cuối cùng, can xi được xem là chất làm tăng khả năng tự vệ của cây. Can xi có nhiều trong cá biển, rong biển.

-          ABA (abcisic axít): hàm lượng ABA trong cây tăng lên khi nhiệt độ không khí thấp. Các nhà nghiên cứu thấy rằng nếu phun ABA cho cây thì khả năng chịu lạnh của cây cũng tăng lên. Người ta cho rằng ABA không những là chất truyền tín hiệu thứ cấp, mà nó còn đóng góp vào quá trình chuyển đổi gen để giúp cây chịu được nhiệt độ thấp và việc chuyển biến cũng như tổng hợp các polyamin.

Giải pháp làm tăng khả năng tự vệ bằng phân bón lá Ước mơ Nhà nông

Phân bón Ưc mơ Nhà nông (AGRODREAM) là loại phân bón lỏng thu được bằng cách chiết xuất các chất dinh dưỡng từ rong biển, cá biển và da động vật do vậy bên trong sản phẩm chứa nhiều loại axít amin, đường hoà tan, khoáng chất. Khi cung cấp cho cây trồng ở điều kiện nhiệt độ thấp sẽ là nguồn bổ sung trực tiếp proline - chất giúp cây chống chịu lạnh quan trọng, cung cấp đường hoà tan cho cây, ngoài ra nó còn cung cấp glycine để tham gia vào quá trình tổng hợp GB, cung cấp glycine, arginine, orthinine để tham gia vào tổng hợp các polyamin. Can xi có nhiều trong sản phẩm sẽ giúp cho hệ thống tiếp nhận, truyền tín hiệu và hạn chế ảnh hưởng của lạnh tới cấu trúc và hoạt động của màng tế bào. Các axít amin khác cần thiết để cây thích nghi với giá lạnh cũng có nhiều trong các nguyên liệu biển để sản xuất phân bón.

Sản phẩm phân bón Ước mơ Nhà nông có thể nói là phù hợp để giúp cây phát triển khi thời tiết lạnh, đặc biệt là đối với các loại cây con giống. Mùa đông lạnh, hiệu quả sử dụng phân bón phun qua lá cũng bị ảnh hưởng, ba yếu tố quan trọng tác động tới hiệu quả sử dụng là nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Nhiệt độ thấp, độ ẩm quá cao, ánh sáng yếu đều làm giảm hiệu quả của phun qua lá do vậy cần có một số chú ý sau :

- Phun vào lúc nhiệt độ cao (>10oC), độ ẩm trong khoảng 80 -90% và có ánh sáng trong ngày. Như vậy là cần chọn thời điểm phun trong ngày lạnh giá là vào lúc có ánh sáng, nhiệt độ cao nhất và khi độ ẩm không quá cao.

- Vì hiệu quả phun qua lá giảm theo nhiệt độ do vậy cần bón bổ sung phân bón Ước mơ nhà nông dạng rắn . Phân bón này sẽ cung cấp thức ăn cho cây qua rễ, đồng thời cung cấp thức ăn cho vi sinh vật trong đất để  vi sinh vật tổng hợp thêm các chất giúp cho cây chống chịu giá lạnh.

- Tốt nhất là nếu dự báo thời tiết lạnh giá, cần chăm sóc ngay cho cây bằng cách bón vào gốc hoặc phun qua lá để tăng khả năng chịu lạnh của cây.

  Gửi cho bạn   Bản in

Các tin khác
7- Vi sinh vật đất (15/ 11/ 2011)
6 - Tăng khả năng chịu mặn của cây trồng (04/ 08/ 2011)
5- Tăng khả năng chịu khô hạn của cây trồng (10/ 07/ 2011)
4 - Giải pháp cho phân bón hữu cơ (18/ 10/ 2010)
1 - Dinh dưỡng cây trồng (29/ 10/ 2009)
Xem tiếp >>
Đầu trang