Trang chủ

Giới thiệu

Ý kiến khách hàng

Sản phẩm

Liên hệ

Thông tin hoạt động
Giấy phép Pháp lý
Dinh dưỡng
Gardening guides
Hỏi và đáp
Tìm kiếm
Văn bản
Mô hình Lúa tại Viện Cây lương thực - Vĩnh Quỳnh - Thanh Trì - Hà Nội
Giấy phép được phép lưu hành toàn quốc của Bộ Nông nghiệp
Công văn của Cục Trồng trọt, Bộ NN và PTNT ngày gửi các Sở NN & PTNT..
Mô hình tham quan
Khu vực sản xuất lúa sử dụng Ước mơ nhà nông dạng rắn tại xã Xuân Hồng, Xuân Trường, Nam ĐỊnh
Mô hình Lúa tại Viện Cây lương thực - Vĩnh Quỳnh - Thanh Trì - Hà Nội
Mô hình Cà chua
Mô hình Hòa lạc
Số lượt truy cập : 579501
Số người trực tuyến : 49
 
 

Mạng lưới tín hiệu trong cây

MẠNG LƯỚI TÍN HIỆU TRONG CÂY KIỂM SOÁT SỰ SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN, TÍNH CHỐNG CHỊU VỚI TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA MÔI TRƯỜNG VÀ SÂU BỆNH

TS. Đặng Xuân Toàn

Công ty Cổ phân Kỹ thuật Môi trường

1. Giới thiệu chung

Để có thể hiểu biết sâu hơn về thế giới thực vật, về việc kiểm soát sự phát triển của cây nhằm đối phó với sự biến đổi khí hậu, với chi phí cho phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, với bệnh tật và yêu cầu cao về sản lượng, chất lượng nông sản, cần phải hiểu rõ bản chất bên trong của cây trồng. Để hiểu toàn bộ đời sống của thực vật từ khi nảy mầm cho tới khi chết, trước tiên phải hiểu rõ cấu tạo cơ thể, cơ chế phát triển, cơ chế tự vệ, trong đó hiểu biết về cơ chế hoạt động của mạng lưới phức tạp các tín hiệu bên trong cây là một trong các kiến thức chủ yếu.

Trước đây không lâu, mạng lưới tín hiệu trong cây còn là “Hộp đen” thì ngày nay với những phát hiện mới về cách thức nhận dạng và đáp lại các tác động từ bên ngoài và nhu cầu bên trong cây trồng đã được sáng tỏ rất nhiều. Nếu vào những năm 1980, các kiến thức về mạng lưới tín hiệu mới chỉ giới hạn tới một số hoóc môn chính như Auxin, Cytokinins, Gibberillins, Acid Abcisic (ABA) thì ngày nay chúng ta đã biết tới mạng lưới nhiều lớp các tín hiệu, các tín hiệu đầu vào và các tín hiệu của nhiều cấp cho tới khi những thông tin tín hiệu ban đầu được hồi đáp và càng ngày càng nhiều các kiến thức mới để giúp chúng ta kiểm soát tốt hơn sự phát triển của cây, có cơ sở tạo ra các sản phẩm có chất lượng mong muốn.

Mặc dù mạng lưới tín hiệu trong cây khá phức tạp, nhưng nguyên tắc chung lại khá đơn giản. Bài viết này không tổng hợp các kết quả nghiên cứu về lĩnh vực rộng và phức tạp này, mà chủ yếu tập hợp các vấn đề chính, đặc biệt chú trọng vào các kết quả có thể áp dụng để kiểm soát sự phát triển của cây trồng bằng dinh dưỡng.

2.  Mạng lưới tín hiệu trong cây

2.1    Nguyên lý hoạt động

 Trong quá trình tiến hoá, cây trồng đã có được một cơ chế rất hiệu quả để tiếp nhận và xử lý các thông tin (bằng tín hiệu) có thể từ bên ngoài, có thể từ nhu cầu bên trong. Đây là một cơ chế phức tạp, nhiều lớp và giữa các thành phần trong mạng lưới đó lại tương tác với nhau ở những mức độ khác nhau để cuối cùng trả lời lại các yêu cầu một cách hiệu quả. Để dễ hiểu cơ chế tiếp nhận các thông tin yêu cầu và đáp lại có thể tóm tắt  như sau:

 -            Tiếp nhận và xử lý thông tin: Khi cây bị tác động của ngoại cảnh như sự giao động của nhiệt độ  không khí hay như sự thiếu dinh dưỡng bên trong, cây trồng sẽ tiếp nhận các tác động này ở màng tế bào (tác động ngoại cảnh) và chuyển các tác động này thành các tín hiệu. Ngoài ra cây trồng còn tổng hợp ra các chất mang các tín hiệu này tới các tế bào khác của toàn bộ cơ thể và thực hiện bước thứ hai là chuyển  thông tin đã được cây xử lý dưới dạng các tín hiệu.

 -            Chuyển thông tin:  Để vận chuyển thông tin, cây tổng hợp các phân tử không phải là protein (non-proteineous molecules), thường được gọi là chất mang tín hiệu. Chất mang tín hiệu này còn gọi là chất mang tín hiệu thứ cấp (Secondary Messengers), sẽ chuyển các tín hiệu đó tới các tế bào của cây. Các chất mang tín hiệu này rất nhỏ, có cấu trúc đơn giản, có khả năng khuyếch tán cao bao gồm các ion Canxi Ca++, các phân tử hữu cơ nhỏ như Cyclic nucleotide, Instol triphosphates, các phân tử vô cơ như H2O2, NO. Các chất mang tín hiệu này sau khi đi vào một số thành phần rất nhỏ bên trong tế bào ở tất cả các cơ quan của cây sẽ kích hoạt các quá trình biến đổi bên trong cây (kể cả việc tạo ra các gen mới hay protein mới), tạo ra các chất đáp ứng lại tác động tiếp nhận từ đầu, các chất này ở dưới dạng các tín hiệu và có thể truyền tín hiệu đáp trả (response signaling molecules), các chất này có thể truyền tín hiệu giữa các tế bào cũng như có thể tương tác với các thành phần nhận tín hiệu trong các tế bào khác. Các chất truyền tín hiệu đáp trả  này sẽ thực hiện chức năng điều khiển các hoạt động đáp trả tương ứng của cây.

-            Đáp trả lại yêu cầu: cây đáp trả lại các yêu cầu bằng những cơ chế khá phức tạp, bao gồm nhiều thay đổi các phản ứng sinh hoá và sinh lý trong cây. Tuỳ thuộc vào các tín hiệu ban đầu, mà cây có đáp trả tương ứng. Khó có thể phân loại được các đáp trả mà cây sinh ra để có được các chất cần thiết cho mình, nhưng để cho dễ hiểu, tạm thời phân ra làm 3 loại bao gồm: (1) các hoóc môn sinh trưởng; (2) các chất dinh dưỡng; (3) các đáp trả còn lại.

 2.2     Mục tiêu

 Mục tiêu của mạng lưới tín hiệu khá lớn, nó bao quát toàn bộ yêu cầu phát triển của cây. Mỗi một tác động đều được cây tiếp nhận chuyển thành thông tin, chuyển đi, sản xuất ra chất cần thiết đáp ứng lại tác động đó, nhưng có thể tập hợp vào 2 nhóm mục tiêu sau:

-            Kiểm soát sự phát triển của cây

-            Kiểm soát khả năng tự vệ của cây

Những kiểm soát này đều được thực hiện bằng quá trình biểu hiện gen (gene expression); tổng hợp chất (synthesis), quá trình chuyển hóa (metabolism) bên trong tế bào và truyền đi toàn bộ cây.

 2.3    Tiếp nhận và xử lý thông tin

 Trong quá trình sống, thực vật bị nhiều tác động tiêu cực làm giảm khả năng phát triển và bị chết như từ sự thay đổi nhiệt độ, thiếu nước, thiếu dinh dưỡng, thiếu ánh sáng và bị sâu bệnh tấn công. Tiếp nhận các tác động này cây phải thực hiện chuyển các tác động này thành các tín hiệu, các tín hiệu này được xem như là các tín hiệu đầu tiên trong hệ thống tín hiệu của cây, đồng thời nó cũng thể hiện nhu cầu của cây. Trước một tác động, nhiều tín hiệu được phát ra ví dụ như cây bị thiếu nước cây sẽ phát ra các tín hiệu Ca++, inositol phosphates, ROS và ABA.

 2.4    Các chất mang tín hiệu (Secondary Messengers):

 Các chất mang tín hiệu: H2O2, NO, Ca++, các phân tử hữu cơ nhỏ: Cyclic nucleotide, Inositol triphosphates.

 -            Chất mang tín hiệu Ca++: Ca++ ­không những là chất mang tín hiệu hàng đầu trong cây, nó đồng thời còn tham gia vào hầu hết các quá trình sinh học trong cây. Nó hình thành 1 hệ thống tín hiệu riêng để thực hiện các chức năng nhiều mặt trong sự phát triển bình thường, chịu tác động của thời tiết và sâu bệnh. Hệ thống tín hiệu Ca++ đựoc hình thành với sự tham gia của rất nhiều protein có chứa Ca++. Hệ thống tín hiệu này đã được nghiên cứu khá nhiều nhưng ngày nay vẫn còn đang được tập trung nghiên cứu, trong đó ưu tiên mối quan hệ của hệ thống tín hiệu này với các phần từ mang tín hiệu khác.

-            Chất mang tín hiệu NO: Ôxít nitric (NO) là một chất khí, một gốc (radical) tự do không ổn định và là chất khí có hoạt tính rất cao. Trong cây, NO được sinh ra từ phản ứng giữa H2O2 với axít amin Arginine và quá  trình ôxy hoá Nitrít. NO được đánh giá là chất mang tín hiệu nhưng đồng thời NO còn đóng nhiều vai trò khác như tác động tới quá trình tổng hợp ABA, SA, JA, ET và là chất truyền tín hiệu đáp trả khi cây bị các tác động của ngoại cảnh.

-            Chất mang tín hiệu ROS (Reactive Oxygen Species): Phải sống ở ngoài trời, cây trồng thường xuyên chịu các tác động của thời tiết và sâu bệnh, các yếu tố này tác động nhiều mặt đến cây. Trong các tác động này phải kể đến hàng đầu là cây sản xuất ra một lượng lớn các chất có hoạt tính ôxy hoá cao, còn gọi là ROS, các phân tử ROS là các gốc ôxy tự do. Trong cây ROS đóng vai trò rất quan trọng là chất mang tín hiệu để cho mạng lưới tín hiệu hoạt động, nhưng đồng thời nó cũng là thành phần gây tổn thương lớn cho cây, có thể gây ra chết cây nếu như nó tích tụ nhiều trong cây. Ở điều kiện phát triển bình thường, cây trồng tạo ra ôxy do quá trình sử dụng ôxy cho quang hợp,  khoảng 1-2% tổng ôxy sử dụng cho cây trồng tạo ra các gốc tự do này, và để sống cũng như phát triển được cây trồng đã hoàn thiện cơ chế tiêu huỷ các gốc ôxy hoá này bằng các chất chống ôxy hoá AOX (Antioxidant) để tạo ra cân bằng giữa chất ôxy hoá và chống ôxy hoá trong cây.

-            Các chất mang tín hiệu phân tử hữu cơ nhỏ (Cyclic nucleotide, Inositol triphosphates): sự hiểu biến về vai trò và quá trình tổng hợp các phân tử này còn đang hạn chế, còn có nhiều tranh cãi xung quanh quá trình tổng hợp ra các thành phần hữu cơ này. Nhưng vai trò của chúng như chất mang tín hiệu và tham gia vào quá trình phát triển và chịu tác động của môi trường xung quanh, của sâu bệnh ngày càng thấy rõ.

 2.5 Các chất truyền tín hiệu đáp trả (response signaling molecules)

2.5.1 Các nội tiết tố (Hoóc môn):

 Các nội tiết tố trong cây được xác định là những chất làm cho cây phát triển và  được sản sinh ra để điều chỉnh sự phát triển. Nó nằm trong các tế bào của lá, rễ, thân, cành, cánh hoa, quả với những nồng độ khác nhau. Nó kiểm soát sự phát triển của cây thông qua truyền các tín hiệu tới các tế bào để thực hiện một nhiệm vụ nào đó bao gồm cả kích hoạt các gen tạo ra các men (enzyme) cần thiết. Nhưng những năm gần đây người ta thấy rằng hoóc môn sinh ra nhiều khi cây bị tác động xấu của môi trường và sâu bệnh.  Nồng độ của nó bị tác động của nhiều chất dinh dưỡng trong cây và khi cây tiếp nhận các chất dinh dưỡng từ ngoài vào, nhiều loại hoóc môn cũng bị tác động.

Trong Mạng lưới các tín hiệu, các hoóc môn dưới đây được xác định là chất truyền tín hiệu:

-             Auxin (axít-3-Inodolaxetic): được tổng hợp từ axít amin  tryptophan, ở mô phân sinh đầu cành, lá non, hạt và quả. Auxin có vai trò rất phong phú trong các quá trình phát triển của cây, từ quá trình làm to và dài tế bào, phát triển rễ, phát triển quả và tăng số lượng hoa đến tham gia cùng nhiều chất khác để tăng sự phát triển của cây, ở nồng độ cao Auxin lại ức chế sinh trưởng. Vai trò của Auxin ngày càng được mở rộng và chú ý.

-            Cytokinins (CK): được tổng hợp trong cây do 1 số gen. Nồng độ của Cytokinins trong cây phụ thuộc vào quá trình tổng hợp, phân giải và tương tác. Rễ cây là nơi tổng hợp ra nhiều nhất cytokinins, nó cũng tìm thấy ở hạt, quả và lá. Cytokinnins thường kết hợp với Auxin để làm tăng kích thước và số lượng tế bào, làm phát triển rễ. Khi hoạt động một mình, Cytokinin làm chậm quá trình rụng lá, quá trình phân huỷ chất diệp lục.

-            Abcisic Acid (ABA): được tổng hợp từ Mevalonic acid. Khi cây bị tác động xấu từ ngoại cảnh như hạn, lạnh, muối mặn, ABA được sinh ra từ chất dẫn xuất là  beta carotene  Nó có vai trò làm chậm sự phát triển khi cây bị tác động xấu từ môi trường, nó cũng làm chậm quá trình ra hạt và thúc đẩy quá trình khép khí khổng khi bị thiếu nước, bảo vệ rễ khi bị thiếu nước.

-            Gibberellins (GA): được tổng hợp từ Mevalonic acid ở rễ và lá non, nhưng có nồng độ cao nhất ở rễ. Vai trò của Gibbrellins thấy được chủ yếu do tương tác với Auxin. Khi kết hợp với Auxin sẽ làm dài và phân chia nhanh tế bào. Gibberellins thúc đẩy quá trình tổng hợp các enzyme để chuyển tinh bột thành đường trong quá trình nảy mầm.

-            Ethylene (ET): được sinh ra ở nhiều bộ phận của cây và được tổng hợp từ axít amin Methionine. Ethylene có nhiều tác động đến cây như làm chín quả, rụng lá, làm tăng khả năng tạo ra hoa cái, giúp đỡ quá trình nảy mầm. ET kết hợp với ABA, Brassinosteroids, H2O2, NO để điều khiển đóng mở khí khổng. ET cũng được xem là thành phần điều chỉnh quá trình tổng hợp JA, Gibberellins, mỡ và keo.

-            Salicylic acid (SA): SA kích hoạt các gen bảo vệ khi cây bị sâu bệnh tấn công,  đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập và truyền các tín hiệu để điều khiển cơ chế tự vệ của cây, và cũng là chất tự vệ quan trọng trong  hệ thống miễn dịch của cây.

-            Jacmonic Acid (JA): được tổng hợp từ quá trình ôxy hoá axít béo qua 1 số bước ở trong diệp lục. JA tác động đến các phản ứng đáp trả tấn công của sâu bệnh, JA cũng kết hợp với ET để giúp cây tự vệ trước sâu bệnh. JA kiểm soát quá trình phát triển của cây qua 1 số protein như DELLA, JAZ.

-            Striolactones (SLs): được tổng hợp từ Carotenoids ở phần dưới gốc và rễ. SLs đóng vai trò quan trọng trong tác động tương hỗ giữa cây và môi trường xung quanh, có vai trò thúc đẩy phát triển cấu trúc của rễ. SLs kết hợp nhiều với Auxin để kiểm soát sự phát triển của các bộ phận trong cây.

-            Brassinosteroids (BR): là một trong những Steroid của cây, có nhiều vai trò trong sự phát triển và tự vệ của cây, nhưng cho tới nay vẫn chưa xác định chắc chắn cách thức tổng hợp BR trong cây. Brassinosterois thúc đẩy quá trình giãn dài và phân chia của tế bào, phát triển hoa, quả. Nó làm chậm quá trình rụng lá. BR đóng góp rất nhiều vào bảo vệ cây trồng trước các biến đổi của nhiệt độ, muối, kim loại nặng, thuốc trừ sâu và sâu bệnh. Đóng góp vào nhiều quá trình phát triển trong cây nhưng hoạt động của BR lại bi Auxin kiểm soát do vậy các kết quả này lại là kết quả kết hợp của 2 hoóc môn.

2.5.2 Các chất dinh dưỡng tiếp nhận từ rễ

 Từ lâu chúng ta đều biết các chất dinh dưỡng mà cây tiếp nhận được có thể kiểm soát sự phát triển của cây trồng nhưng chưa rõ cách thức để cây trồng có được các chất dinh dưỡng đó từ đất. Cây không thể tự chạy vào nhà khi trời nắng và ăn khi đói, nhưng cây đã có một cơ chế rất hiệu quả để có được các chất đó từ đất qua rễ và chịu được các tác động xấu từ bên ngoài.

-            Các hợp chất Ni tơ: Ni tơ là chất dinh dưỡng hàng đầu cây cần đến. Nó tồn tại dưới dạng vô cơ như các Nitrát (NO3-), Nitrít (NO2-), Amôn ( NH4+) và hữu cơ như các Axít amin. Cây có thể có được các chất này khi có yêu cầu thông qua hệ thống tín hiệu. Ví dụ như nồng độ của Nitrát trong cây bị thay đổi theo thời gian và vị trí, cây có thể tiếp nhận sự thay đổi này và thiết lập hệ thống tín hiệu riêng cho Nitrát và lấy chất này từ đất qua rễ. Nitrát không những là chất dinh dưỡng bình thường, là chất truyền tín hiệu, nó còn có khả năng điều chỉnh trạng thái của 1 số hoóc môn sinh trưởng như Auxin, Cytokinins, Ethylene và như vậy điều chỉnh cả sự sinh trưởng, phát triển của cây.

-            Các chất dinh dưỡng khác : Tuy không được nghiên cứu nhiều như Nitrát, nhưng những kết quả nghiên cứu mới nhất cũng đã cho thấy phốt phát, ka li, khoáng chất cũng đều được cây lấy được từ đất qua rễ theo cùng cơ chế như vậy. Các chất dinh dưỡng này cũng tương tác với 1 số hoóc môn từ việc tác động tới quá trình tổng hợp cho tới phát huy tác dụng.

Làm sáng tỏ mối liên hệ giữa các chất dinh dưỡng tới sự phát triển của cây có ý nghĩa lớn trong việc xác định được lượng dinh dưỡng tối ưu cho một tốc độ phát triển nhất định.

2.5.3          Các chất khác

-            Đường hoà tan: Đường hoà tan trong cây được tổng hợp bằng quang hợp, vai trò quan trọng đầu tiên của đường là cung cấp năng lượng cho cây và nguyên liệu cho cây phát triển, tiếp đến nó còn tác động tới các quá trình biểu hiện gen trong cây như các chất truyền tín hiệu đáp trả khác. Nhiều nghiên cứu còn khẳng định vai trò của đường hoà tan như sacrose còn tác động tới quá trình ra hoa, rụng lá, nảy mầm. Đường đáp trả các yêu cầu của cây một mình hoặc cùng với 1 số hoóc môn và chất dinh dưỡng.

-            Các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs): Các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi là những chất tạo ra hương của lá cây, của hoa, của quả, chúng được tổng hợp trong một số bộ phận của cây do bị tác động của thay đổi nhiệt độ, ánh sáng, các tác động xấu từ môi trường và sâu bệnh. Chúng thoát ra hương ở một thời điểm nào đó. Các chất hữu cơ dễ bay hơi này thường là các Terpenoids, GLVs (hương từ lá xanh). Khi cây bị sâu bệnh tấn công, cây sinh ra VOCs và thoát hương thơm này ra môi trường. Vai trò của VOCs khá quan trọng: (1) chỉ ra vị trí cây bị sâu bệnh tấn công, (2) bảo vệ gián tiếp cây trồng bằng cách thoát hương hấp dẫn côn trùng có ích đến để tiêu diệt kẻ gây bênh, (3) Thoát hương bảo vệ cây bên cạnh, và bảo vệ cây cùng loại ở xa khi cây bị tác động xấu từ bên ngoài

- Các chất chống ôxy hoá (AOX)

Có hai cơ chế để cây trồng tạo ra chất chống ôxy hoá là:  (1) không bằng enzyme (non-enzymatic antioxidants)    (2) hình thành chất chống ôxy hoá bằng enzyme (enzymatic antioxidants)

-            Các chất chống ôxy hoá được hình thành không bằng enzyme bao gồm: Ascorbic acid (vitamin C); Glutathione; Proline (axít amin); Tocopherols (vitamin E); Polyamins; Polychar...; Carotenoids; Flavonoids.

-            Các chất chống ôxy hoá hình thành do sự tham gia của các enzyme trong cây bao gồm: Superoxide dismutase (SOD); Catalases (CAT); Ascorbate peroxidase (APX); Guatacol peroxidase (GPOX); Glutathione reductase (GR); Glutathione S-transferases (GST).

Nhiệm vụ quan trọng của các chất chống ôxy hoá là giảm các chất ôxy hoá trong cây để cây phát triển trước sự tác động của ngoại cảnh và sâu bệnh tấn công.

 3. Vai trò của phân bón Ước mơ nhà nông

 Cây trồng phát triển và sinh tồn được là do có Mạng lưới tín hiệu bên trong để điều hoà, để có các chất cần thiết cho sự sống. Cây trồng tự mình có thể tổng hợp hoặc thu các chất cần thiết từ đất, nhưng trong trường hợp các nguồn đó không đủ thì cũng có thể nhận thêm các chất đó như dinh dưỡng trực tiếp hoặc là chất dẫn xuất cho quá trình tổng hợp. Phân bón lỏng Ước mơ nhà nông là một sản phẩm chiết suất các chất dinh dưỡng từ rong biển và cá biển, có nhiều loại hoóc môn, đạm, lân, kali, nhiều khoáng chất, vi lượng kim loại cây trồng rất cần thiết, nếu được phun qua lá hoặc cấp vào đất thì sẽ là sản phẩm lý tưởng để ứng dụng các kết quả nghiên cứu của thế giới vào trồng trọt trong đó có kiểm soát sự phát triển của cây trồng qua Mạng lưới tín hiệu.

 4. Kết luận

 Để có thể có thu nhập cao từ cây trồng, việc trồng trọt cần phải có những thay đổi cơ bản theo hướng giành quyền tự chủ trong sản xuất để không phụ thuộc quá nhiều vào tự nhiên. Với những cách thức canh tác cũ, dựa chủ yếu vào kinh nghiệm và kiến thức không đầy đủ đã dẫn đến tình trạng sử dụng quá nhiều phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật nguy hại, không những làm tăng chi phí về vật tư và lao động mà còn gây ô nhiễm nặng nề cho môi trường. Tuy chi phí nhiều, nhưng vấn đề sản lượng và chất lượng nông sản vẫn không được cải thiện như theo ý muốn. Trong các nỗ lực làm sáng tỏ những bí ẩn bên trong cây trồng để tiến tới làm chủ được nó, những nghiên cứu tới nay về Mạng lưới tín hiệu của cây trồng đã có thể giúp chúng ta rất nhiều trong việc tạo ra các giống mới, sáng tạo ra các các thức canh tác mới để “công nghiệp hoá” sản xuất nông nghiệp.

Nếu như trước kia chúng ta không thể tin được rằng có thể giảm tới 50% phân bón mà vẫn giữ nguyên năng suất thì ngày nay hoàn có thể được nếu biết sử dụng đúng, và nếu như trước kia nghĩ rằng cây trồng chỉ cần một vài loại phân bón, đặc biệt là đạm, lân, kali thì điều đó không đúng nữa. Trong tương lai không xa chúng ta sẽ dễ dàng thừa nhận sử dụng sản phẩm có nguồn gốc hữu cơ không những sản xuất ra sản phẩm an toàn mà còn rất kinh tế và phù hợp với tự nhiên, với sự phát triển.

      Nhìn từ góc độ các tín hiệu bên trong cây trồng cũng thấy rằng để cho bộ máy phức tạp của cây trồng hoạt động tốt cần nhiều loại chất dinh dưỡng cân đối. Cây trồng cũng cần được xem xét như cơ thể chúng ta. Cây cần sự cân bằng để phát triển và có khả năng tạo ra sự cân bằng ấy.

  Gửi cho bạn   Bản in
Tin mới hơn
Đồng hành cùng với ngành sản xuất dược liệu sạch (02/ 03/ 2017)
Vai trò của Phytohormones tới canh tác nông nghiệp (29/ 01/ 2015)
Vai trò của vi lượng với cây trông. (29/ 11/ 2014)
VAI TRÒ CỦA AXÍT AMIN TỚI CANH TÁC NÔNG NGHIỆP (29/ 11/ 2014)
Tăng cường khả năng miễn dịch của cây trồng (18/ 11/ 2013)
Các tin khác
Thông tin Khuyến nông tỉnh Hà Nam (16/ 08/ 2012)
Kiểm soát sự phát triển của cây trồng bằng dinh dưỡng (27/ 07/ 2012)
Cần Nông (27/ 07/ 2012)
Sinh học phân tử - chất dinh dưỡng hữu cơ - nông nghiệp bền vững - mối quan hệ hữu cơ (24/ 07/ 2012)
Bài báo đăng trong tạp chí “Thông tin Khuyến nông Hải Phòng” số 1 và 2 năm 2012 (28/ 01/ 2012)
Xem tiếp >>
Đầu trang